چهارشنبه, 19 ارديبهشت 1397 ساعت 02:00

حال ملت خراب است چون حال دولت خراب است

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

عصراقتصاد: به گفته رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری تا  پیش از دوره مدرن این دولت ها بوده اند که ساخته پرداخته ملت ها بودند در حالیکه در حال حاضر این ملت ها هستند که ساخته پرداخته دولت ها هستند اگر حال دولت قاجار خراب است دلیل آن خرابی حال ملت ایران  می باشد و اگر حال ملت ایران خراب است به دلیل این است که حال دولت خراب است. این گفته تداعی کننده جمله ای از سیدعلی صالحی است که می گوید حال ما خوب است اما تو باور نکن .

سید محمد بهشتی رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری این مطلب را در نشست تخصصی «هنر قاجار در ترازو» که به همت گروه هنرهای سنتی و ملی پژوهشگاه برگزار شد مطرح کرد .

وی با اشاره به این نکته که زمانی از معماری دوران قاجار به عنوان معماری مبتذل یاد می شد، اظهار داشت: در سفرهایی که به کاشان می رفتیم مشاهده سقف سرای امین به دلیل شباهتی که به کارهای مجسمه سازان غربی داشت برایمان جالب و لذت بخش بود و از آنچه زیر سقف بود به عنوان امری مبتذل صرف نظر می کردیم . 

بهشتی با اشاره به تلاش های صورت گرفته برای نجات از این سوءتفاهم گفت :بعد ها تعجب می کردیم که چرا این حرف ها را در مورد معماری دوران قاجار می گویند در حالیکه در حال حاضر با یک ارزیابی می بینیم که بیش از 90درصد از معماری شهر ها مربوط به دوران قاجار است که این میزان کمی نیست .

وی تصریح کرد : اگر اکثر شهر ها (یزد ، تبریز و ...) را به محدوده قبل از قاجار و بعد از قاجار احصاء کنیم گاهی تا پنج یا شش برابر شاهد توسعه شهری هستیم و این به آن معنی است ؛ زمانیکه شاهد چند برابر شدن توسعه شهری هستیم صنعت و تجارت رونق یافته و امنیت به وجود آمده است .

رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با طرح این پرسش که این چه ابتذالی است که این شرایط از دلش بیرون آمده است گفت :درموزه فرش به جز تعداد اندکی فرش صفوی مابقی مربوط به دوره قاجار و تعدادی مربوط به پهلوی است .

وی افزود :در کاخ گلستان اگر تنها نقاشی ها را مرور کنید می بینید که مجموعه ارزشمند و نفیسی موجود  تنها مختص قاجار است و به تعداد انگشت شمار پرده هایی از دوره زندیه و چند صحنه نقاشی شده در چهل ستون مربوط به دوران نادر شاه و یا تعداد اندکی از صفویه داریم.

بهشتی تصریح کرد: انبوه نقاشی های دوران قاجار در کاخ گلستان حکایت از این دارد که شیوه های نقاشی در دوران قاجار یک شیوه متوقف شده نبوده و از دوره فتحعلی شاه تا انتهای دوره قاجار دارای تغییر و تحول چشمگیر است .

وی با اشاره به وجود میر عماد و درویش عبدالمجید طالقانی در حوزه خوشنویسی در دوران صفوی اظهار داشت : دردوره قاجار نیز کلهر و میرزا غلام رضا را داریم که اهمیتشان کمتر از استادان دوره صفوی نبوده و گاهی نیز بیشتر است .

مدیریت ساخت و ساز در کاشان

بهشتی درادامه به شهر کاشان اشاره کرد و گفت :معمولا درمواجه با آثار تنها به خود آنها توجه می کنیم و مدیریتی که در پس آن شکل گرفته و شرایط اقتصادی که اجازه داده این آثار در حوزه معماری و ... پدید آیند را سطحی می شماریم .

وی با اشاره به زلزله مهیبی که سه سال پیش از دوره قاجار و سه سال آخر سلطنت کریم خان اتفاق افتاد و تنها تعداد کمی از آثار معماری شهر کاشان را باقی گذاشت تصریح کرد : این در حالی است که سه سال آخر دوره سلطنت کریم خان همزمان با فروپاشی بوده و قاعدتا وی در وضعیتی نبوده که توجه خاصی به زلزله کند و شرایط را سامان بخشد و هر آنچه اتفاق افتاده همت خود کاشانی ها بوده است .

وی گفت : این در حالی است که کاشان در سه سال آخر دوران زندیه و شش سال پس از روی کار آمدن قاجار مانند جواهری ساخته شد .

وی اظهار داشت : شش سال بعد زمانی است که کریم خان در حال جنگ در گوشه و کنار کشور است تا یکپارچکی کشور راتأمین کند یعنی باز از اسب پیاده نیست که به مشکلات کاشان رسیدگی کند یعنی کاشانی ها باید به لحاظ مدیریتی و تمکن مالی روی پای خودشان می ایستادند و در مدت نه سال شهرشان را مانند جواهری می ساختند .

بهشتی با اشاره به اینکه امروزه نیز با زلزله در سراسر ایران مواجه هستیم گفت : به عنوان مثال 15سال پیش زلزله بم اتفاق افتاد آیا این شهر در حال حاضر به شرایط نرمال رسیده است .

میزان منسوجات ابریشمی کاشان بیشتر از لندن

وی افزود : وضعیتی که برای کاشان اتفاق افتاده نشان می دهد که مدیریت خوبی وجود داشته و کاشانی ها به لحاظ اقتصادی شرایطی داشته اند که شهر را طوری بسازند که حالش خوب شده و دوباره تولید کننده باشد به نحوی که با ورود به دوره فتحلیشاه به فاصله کوتاهی طبق گزارش هامیزان منسوجات ابریشمی که در انبارهای کاشان قرار داشته بیش از لندن بوده است. رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با بیان اینکه بسیار سخت است که اول باور کنیم که دوران قاجار مبتذل است و بعد با چنین پدیده هایی مواجه شویم افزود :در چه رشته ای جستجو کنیم و کارنامه قابل قبولی از دوران قاجار نبینیم ،در هر رشته ای وارد شویم با دوره شاخص و درخشان تمدنی مواجه هستیم.

وی در ادامه یکی از هنرهای ایرانیان را به وجود آوردن پدیده های نو و عبور آنها از هاضمه خویش و پدید آوردن محصول جدید که ایرانی بوده دانست و گفت : این امری است که در دوران قاجار مکرر شاهد آن هستیم .

ورود چاپ سنگی در دوره قاجار

وی با اشاره به ورود چاپ سنگی در دوره قاجار به ایران اظهار داشت : شیوه چاپ کتاب پیش از چاپ سنگی شیوه گوتنبرگ (حروفچینی حروف سربی) بود که با ورود به ایران مورد استقبال ایرانیان واقع نشد است .

وی با بیان اینکه ارامنه اولین ماشین چاپ را در اصفهان همزمان با دوره شاه عباس وارد می کنند و در نهایت تنها تعدادی کتاب مقدس و ادعیه ارمنی را به چاپ می رسانند تصریح کرد : شایعه است شاه عباس با کار این دستگاه مخالفت کرده که من این را باور ندارم نه از این بابت که این کار به شاه عباس نمی آمده زیرا که اگر ایرانی ها می خواستند این را از هاضمه شان عبور دهند اینکار را می کردند و به شاه عباس گوش نمی دادند حتی اگر اسکندر باشد آن را از هاضمه شان عبور می دادند و آن را اسکندر ایرانی می کردند.

وی با اشاره به اینکه با ورود ماشین چاپ سنگی به  ایران ، ایرانی ها آن را از هاضمه خود عبور می دهند  گفت : امروزه اگر بخواهید میراث جهانی چاپ سنگی را ارزیابی کنید سهم ایران در آن بسیار شاخص است زیرا که ما امکان تصرف جوهری در چاپ سنگی پیدا می کنیم و کلهر و صنیع الملک ما می توانند از طریق آن عرض اندام کنند و می توانیم شاهنامه را با آن چاپ کنیم همانطور که آن را پیشتر کتابت ، نگارگری و تذهیب می کردیم .

وی گفت : این امر نشان می دهد که حال ما خوب بوده است زیرا که اگر دچار سوء هاضمه فرهنگی بودیم نمی توانستیم این کار را انجام دهیم . بهشتی با بیان این نکته که وقتی از دوران قاجار سخن می گوییم تنها از مظفرالدین شاه و محمد علی شاه سخن نمی گوییم افزود : ما راجع به یک دوره از حیات یک ملت سخن

می گوییم و ملت ما در دوره قاجار احوال گوناگونی داشته اند ولی با تصوری که امروز ما از آن دوران داشتیم تفاوت می کرده است.

کمک همه ایرانی ها به آذربایجان برای مقابله با روسیه

وی با تأکید بر این نکته که ما در مورد دوراه قاجار دچار سوءتفاهم هستیم گفت :درزمان جنگ ایران و روس همه ایرانیان از هر قومی به کمک آذربایجان می آیند زیرا که این جنگ در آنجا اتفاق افتاده و این مأموریت به عهده آذربایجانی ها گذاشته شده که از ایران دفاع کنند و این به این معنی نیست که تنها آذربایجان دفاع می کرده است .

وی افزود: 9 سال این جنگ ها طول می کشد و نهایتا به قرارداد گلستان و ترکمن چای ختم می شود و ما الان زمانیکه نام این قرار دادها را می شنویم احساس شکست می کنیم و خجالت می کشیم درحالیکه در زمان امضا قرار داد و تا سالها بعد جامعه ایران احساس نمی کند که شکست خورده و این یک پارادوکس است که در آن زمان با اینکه مردم افرادی از خانواده شان را از دست داده بودند احساس شکست نمی کردند و الان ما احساس خفت می کنیم .

وی خاطر نشان ساخت : یکی از نشانه های اینکه مردم در آن زمان احساس شکست نمی کرده اند تابلوی نبرد گنجه است که در موزه ملی ایران نگهداری می شود زیرا که اگر در آن زمان مردم احساس شکست می کردند تصویری ازآن نمی کشیدند .

قفقاز در دوره قاجار ضمیمه ایران شده بود

وی با بیان اینکه مفهوم و معنای شکست و پیروزی و درک ما از این موضوع دچار تغییر و تحول شده این موضوع را یک سوء تفاهم دانست و افزود: به کرات  می گوییم چرا قفقاز را از دست داده اند یکی باید بگوید که قفقاز در زمان قاجار دوباره ضمیمه ایران شده بود ما آن را به دست نیاورده بودیم که خودشان به دست آورده بودند.

وی گفت : کلاهتان را قاضی کنید ؛ انقلاب صنعتی در اروپا در حال شکل گیری است و مهمترین چیزی که درآن وجود دارد حامل های انرژی شامل ذغال سنگ و نفت هستند و  در جهان تنها جایی که نفت در آن کشف شده باکو است  و در خلیج فارس، جنوب ایران ، امریکا ، شمال اروپا و روسیه نفت کشف نشده بود.

وی افزود : این باکو در کشمکش قدرت های بزرگی مانند روسیه و انگلیسی آیا می توانست مال ایران باشد در حالیکه آنها تمام تلاششان را تا پای جان می کردند که آن  را از ید ایران خارج کنند. آنها به دنبال فتح ایران نبودند بلکه به دنبال چشمه ای از حامل های انرژی بودند که همچین نقشی در انقلاب صنعتی اروپا  بازی می کند.

 بهشتی تصریح کرد :ما بی توجه به این مسائل می گوییم که قفقاز را از دست دادیم در حالیکه در دورا ن قاجار با عرضه تر از عباس میرزا نداشته ایم و این کار شدنی نبوده است.

بهشتی درادامه با تأکید بر اینکه ما دچار سوء تفاهم هستیم و باید آن ها راکنار بگذاریم تا چهره فرهنگ ،تمدن و هنر دوره قاجار بر ما آشکار شود تصریح کرد :این صفت فرهنگ و هنر است که از اغیار رو می پوشاند و اگر با سوء تفاهم با آن برخورد کنیم او هم خودش را آشکار نمی کند .

وی اظهار داشت: تا زمانیکه این سوء تفاهم راکنار نگذاشته ایم امکان فهم و شناخت تمدن و هنر را در دوران قاجارپیدا نمی کنیم و بر این تأکید می کنم  زمانیکه راجع به فرهنگ و تمدن قاجار سخن می گوییم در خصوص تلاش و کوشش یک ملت سخن می گوییم نه یک دولت.

دولت قاجار ساخته پرداخته ملت ایران

وی افزود :تا  پیش از دوره مدرن این دولت ها بوده اند که ساخته پرداخته ملت ها بودند در حالیکه در حال حاضر این ملت ها هستند که ساخته پرداخته دولت ها هستند.

این هم کمک کرده که ما دچار سوء تفاهم شویم زیرا که گمان می کنیم ملت ایران ساخته پرداخته دولت قاجار است که این درست نیست و دولت قاجار ساخته پرداخته ملت ایران است .

رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت : اگر حال دولت قاجار خراب است دلیل آن خرابی حال ملت ایران  می باشد و اگر حال ملت ایران خراب است به دلیل این است که حال دولت خراب است، درست معکوس آنچه ما  دردنیا با آن مواجه هستیم .

وی با بیان اینکه دوره قاجار  بسیار با اهمیت است و ما از آن غفلت کرده ایم افزود : از آن جهت که دوره قاجار مربوط به گذشته نزدیک ما می شود نیز مهم است زیرا که  گذشته نزدیک در فرهنگ و تاریخ اهمیت فوق العاده ای دارد.

وی افزود : گذشته نزدیک مثل شاخه های سبز است و اگر آسیب ببیند خیلی بیشتر صدمه می بیند تا اینکه شما بخواهید روی تنه چوبی اش یادگاری بنویسید.

بهشتی اظهار داشت : هر اندازه به گذشته نزدیک توجه کنیم  و آن را به خودآگاه بیاوریم و معرفت پیدا کنیم می تواند به فرهنگ امروز ما، طراوت و بالندگی و زایندگی بهتر آن کمک کند .

وی در پایان گفت : رفع سوءتفاهم نسبت به گذشته نزدیک ما دردوره قاجار می تواند نقش فوق العاده زیادی برای هوشیاری و بازیابی حال امروز ما داشته باشد.

خواندن 769 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395